Półki sklepowe uginają się od produktów typu „high protein”, które dostępne są już w niemal każdej kategorii produktowej. Marketing i fanaberia, a może realny problem, nad którym warto się pochylić? Sprawdźmy!
Skąd moda na produkty wysokobiałkowe?
Moda na białko to w praktyce efekt kilku zjawisk jednocześnie. Rosnącej popularności treningów siłowych, wpływu mediów społecznościowych, większej świadomości żywieniowej, ale też – i o tym nie możemy zapominać – bardzo sprytnego marketingu producentów żywności.

Nic dziwnego, że ów marketing chce – właśnie dzięki białku – sprzedawać więcej, bo kojarzy się ono ze zdrowiem, sprawnością i szczupłą sylwetką. Napis „high protein” lub „wysokoproteinowy” to dziś niemalże znak jakości oraz tym samym większa zachęta do zakupu.
Ale są ku temu również praktyczne i medyczne powody. Białko to w praktyce bardzo istotny makroskładnik, jeśli chodzi o redukcję. Badania potwierdzają, że zwiększa sytość (dzięki temu mniej podjadamy), a do tego chroni mięśnie podczas redukcji.
Drugi powód, to znaczący wzrost popularności leków na otyłość. Preparaty te hamują głód, przez co dana osoba może jeść mniej, również produktów bogatych w białko. To zaś będzie prowadziło do niekorzystnego spadku masy mięśniowej.
Można więc powiedzieć, że zwiększona świadomość, jeśli chodzi o jedzenie białka jest uzasadniona. Chociaż – jednocześnie – jest bardzo mocno wykorzystywana, jeśli chodzi o marketing.
Ile białka naprawdę potrzebujemy?
Odpowiedź jest krótka – to zależy. Nie od płci, ale od innych czynników, takich jak masa ciała, wiek, cel, aktywność fizyczna, stan fizjologiczny, a także stan zdrowia. Zależy również od rodzaju wykonywanej aktywności fizycznej.
Trzeba jednak wskazać, że przy redukcji masy ciała owo zapotrzebowanie na białko wzrasta i to również dlatego, ten makroskładnik jest tak modny. W tym czasie, powinno się spożywać 1,2-1,6 g białka na kilogram masy ciała [1]. Oznacza to, że osoba ważąca 80 kg, powinna jeść każdego dnia ooło 96-128 g białka. Dla niektórych to spora ilość zwłaszcza, jeśli wcześniej w diecie było go niewiele. Ale dzięki odpowiednim zmianom wcale nie trzeba sięgać ani po produkty high protein, ani odżywkę białkową, aby dobić do tego limitu. O szczegóły zapytaliśmy dietetyczkę Just Be Fit.
„Tak, zapotrzebowanie na białko podczas redukcji wzrasta, ale jest wiele źródeł białka o naturalnie wysokiej zawartości tego makroskładnika. Nie trzeba więc kupować drogich produktów high protein, choć i one w niektórych przypadkach mogą być użyteczne. Zwłaszcza, jeśli mają dobre składy (co nie zawsze jest standardem, na przykład przy słodkościach). Jeśli zaś chodzi o odżywkę białkową, to u większości osób może ona stanowić dodatek do diety, ale nie musi być jej bazą”.
Jak rozłożyć białko w ciągu dnia?
Przy zwiększonym zapotrzebowaniu na białko bardzo ważne jest to, jak rozłożymy je w ciągu dnia. Trudno bowiem zjeść je w całości w jednym posiłku. Co w takim razie zrobić?
- Białko w każdym głównym posiłku – dobrym punktem odniesienia jest celowanie w około 20–40 g białka na posiłek, optymalnie jedzony co 3–4 godziny [2].
- Niepomijanie białka podczas śniadania – śniadanie to idealny posiłek, aby rozpocząć dzień od solidnej porcji tego makroskładnika. Ale 2 jajka… nie wystarczą. Zamiast tego: omlet z dwóch jaj, dodatek tofu, dip na bazie skyru, orzechy i orzywiście warzywa.
- Białkowa przekąska – serek wiejski, jogurt naturalny czy garść orzechów z kefirem zamiast słodyczy, ewentualnie baton proteinowy, ale z dobrym składem.
- Posiłek po treningu – nie musi to być odżywka; wystarczy zwykły, dobrze skomponowany posiłek, który uzupełni ilość białka.
Naturalne źródła białka, które są tańsze i… równie dobre
No właśnie – białko rzeczywiście pomaga przy redukcji, ale – jak wspomniała dietetyczka Just Be Fit – produkty reklamowane jako high protein wcale nie muszą być naszym pierwszym wyborem.
Oto świetne, naturalne źródła białka, które warto włączyć do diety:
- twaróg chudy i półtłusty – ok. 18-20 gramów białka na 100 g,
- serek wiejski – ok. 11 g w 100 g,
- skyr i jogurt typu islandzkiego – ok. 10–12 g w 100 g,
- jaja – ok. 12,5 g w 100 g (ok. 6–7 g w jednym jajku),
- pierś z kurczaka i indyka – ok. 21–23 g w 100 g surowego mięsa,
- tuńczyk w sosie własnym – ok. 20–25 g w 100 g,
- soczewica, ciecierzyca oraz fasola – ok. 20–25 g w 100 g suchych nasion,
- tofu – ok. 12–15 g w 100 g,
- płatki owsiane – ok. 13 g w 100 g.
Te produkty to świetne, naturalne źródła białka. Takie, za które nie trzeba przepłacać i warto mieć je w swojej diecie!
Jak czytać etykiety produktów „high protein”?
Co jednak, gdy chcemy pokusić się o zakup produktu wysokobiałkowego? Tutaj kluczowe jest uważne czytanie etykiet. Warto jednak zacząć od tego, że napis „high protein” nie może pojawić się przypadkowo. Jest on regulowany prawnie i oznacza,, że co najmniej 20% energii produktu pochodzi z białka i wynika to z rozporządzenia WE 1924/2006).
Trzeba jednak pamiętać, że sama zawartość białka to nie jedyny czynnik, który należy sprawdzić. Istotna jest też zawartość tłuszczów nasyconych, cukru i substancji słodzących pojawiających się zwłaszcza w wysoko białkowych batonach. Jeśli na pierwszym miejscu produktu pojawia się cukier, syrop glukozowo-fruktozowy, albo tłuszcz palmowy, to nawet, jeśli produkt ma sporo białka, nie powinien być naszym pierwszym wyborem w codziennej diecie.
Komu produkty wysokobiałkowe mogą się przydać?
Wszystko, o czym wspomnieliśmy, nie oznacza oczywiście, że trzeba całkowicie rezygnować z produktów oznaczonych jako wysokobiałkowe. Rzeczywiście, w zbilansowanej diecie jest na nie miejsce. Jakie grupy osób powinny zwrócić na nie uwagę?
- Osoby aktywne fizycznie i sportowcy – w przypadku tych osób sięgnięcie po produkt wysokobiałkowy może być wygodne i szybkie, np. po treningu.
- Seniorzy – z wiekiem rośnie ryzyko utraty masy mięśniowej (czyli sarkopenii), a apetyt często spada. Mała porcja produktu bogatego w białko bywa łatwiejsza do zjedzenia, aniżeli duży objętościowo posiłek.
- Osoby na dietach roślinnych – produkty wysokobiałkowe na bazie soi lub białek roślinnych pomagają uzupełnić dietę bez mięsa i ryb.
- Osoby przyjmujące leki z grupy GLP-1 – leki te mocno zmniejszają apetyt, więc zjedzenie odpowiedniej ilości białka z samych posiłków bywa trudne. W tym przypadku można wspierać się zdrowymi produktami high protein.
Podsumowanie
Jak widać moda na produkty wysokobiałkowe nie jest tylko chwytem marketingowym i rzeczywiście ten makroskładnik jest bardzo istotny, także podczas redukcji. Nie oznacza to jednak, że musimy przepłacać i wybierać produkty oznaczone jako „high protein”. Jest bowiem wiele naturalnych i tanich źródeł białka, które powinny stanowić bazę naszego jadłospisu.
Bibliografia:
- Leidy, H. J., Clifton, P. M., Astrup, A., Wycherley, T. P., Westerterp-Plantenga, M. S., Luscombe-Marsh, N. D. i wsp. (2015). The role of protein in weight loss and maintenance. The American journal of clinical nutrition, 101(6), 1320S-1329S.
- Jäger R, Kerksick CM, Campbell BI, et al. International Society of Sports Nutrition Position Stand: protein and exercise. J Int Soc Sports Nutr. 2017;14:20.



