Choroba hemoroidalna nie jest infekcją, ale powiększone i podrażnione guzki krwawnicze mogą sprzyjać rozwojowi zakażenia. Wilgoć, mikrouszkodzenia skóry i stały kontakt z treścią jelitową tworzą warunki, w których łatwiej dochodzi do namnażania drobnoustrojów. Dowiedz się, co zwiększa ryzyko infekcji przy hemoroidach i jak można je ograniczyć.
Dlaczego okolica odbytu jest podatna na zakażenia?
Okolica odbytu jest podatna na zakażenia, ponieważ to miejsce styku środowiska wewnętrznego i zewnętrznego. Jest bogato unaczynione po to, by zapewnić w tym obszarze sprawną odpowiedź układu odpornościowego¹. Gdy jednak guzki krwawnicze (czyli hemoroidy) się powiększają i wypadają, ta równowaga zostaje zaburzona.
Wypadnięte guzki są zaciśnięte przez zwieracz i wytwarzają wilgotną wydzielinę¹. Skóra wokół odbytu rozmiękcza się, pojawiają się otarcia po wycieraniu, a w zaawansowanej chorobie – stan zapalny wokół guzków i zapalenie skóry okolicy odbytu¹. Uszkodzona bariera skórna przestaje chronić przed bakteriami.
Kiedy do hemoroidów dołącza zakażenie?
Sygnałami wskazującymi, że doszło do powikłania infekcyjnego choroby hemoroidalnej, są gorączka, silny ból, tkliwość, zaczerwienienie i wyczuwalny, „chlupoczący” guz w okolicy odbytu². Taki stan wskazuje na rozwinięcie się ropnia okołoodbytniczego i wymaga pilnej pomocy chirurgicznej – ropień leczy się poprzez nacięcie i drenaż, a nie zastosowanie maści².
Uwaga! Tego stanu nie należy lekceważyć! U 30-50% osób z nieleczonym ropniem może się rozwinąć przetoka².
Odrębnymi sytuacjami są guzki martwicze oraz posocznica krocza. W czwartym stopniu choroby hemoroidalnej guzki utrzymują się stale na zewnątrz i mogą ulegać zmianom martwiczym¹. To stany, które wymagają pilnego przeprowadzeniu zabiegu².
Po co w leczeniu miejscowym hemoroidów antybiotyk?
Antybiotyk w preparacie doodbytniczym na hemoroidy pełni rolę osłonową – ma zapobiegać wtórnym zakażeniom bakteryjnym podrażnionej okolicy³. Tak działa np. neomycyna – antybiotyk o szerokim zakresie działania, który dodatkowo leczy miejscowe zakażenia wywołane przez gronkowce i wrażliwe bakterie Gram-ujemne³.
Jednak leku z tej grupy nie stosuje się jej samodzielnie, lecz w połączeniu z innymi substancjami. Przykładowo czopki na hemoroidy z antybiotykiem bez recepty Proktosedon® – obok neomycyny – zawierają hydrokortyzon (działanie przeciwzapalne), cynchokainę (znieczulenie miejscowe) oraz eskulinę (hamuje krwawienia i zmniejsza obrzęki)³.
Warto wiedzieć! Antybiotyk w leku na hemoroidy nie zastąpi zabiegowego leczenia ropnia. Nie sprawdzi się również przy zakażeniach grzybiczych i wirusowych³:
Standardowy czas terapii z wykorzystaniem takiego preparatu to 3-6 dni, do ustąpienia stanu zapalnego³. Brak poprawy po tym okresie to sygnał, żeby zgłosić się do lekarza.
Pamiętaj też, że najlepszą ochroną przed powikłaniami pozostaje wczesne leczenie samej choroby hemoroidalnej: dieta bogata w błonnik, nawodnienie, unikanie parcia i preparaty miejscowe w fazie zaostrzeń⁴. Im mniej podrażnień i uszkodzeń skóry, tym mniejsze pole do zakażenia.
Bibliografia
Chorobie hemoroidalnej można zapobiec (na podstawie wykładu prof. Tomasza Banasiewicza), Kurier Medyczny 8/2024, s. 22.
Gardner I.H., Siddharthan R.V., Tsikitis V.L., Benign anorectal disease: hemorrhoids, fissures, and fistulas, Annals of Gastroenterology 2020; 33(1): 9-18.
Charakterystyka Produktu Leczniczego: Proktosedon® maść doodbytnicza; Proktosedon® czopki doodbytnicze. Aktualna wersja zatwierdzona przez URPL.
Horoszkiewicz M., Choroba hemoroidalna – profilaktyka, leczenie i aspekt szczególny psychiczny, Lekarz POZ 4/2025, s. 295-298.
