Atopowe zapalenie skóry to przewlekła choroba zapalna o podłożu alergicznym wynikająca z nieprawidłowej budowy naskórka. Osłabiona bariera hydrolipidowa przepuszcza alergeny, drobnoustroje oraz substancje drażniące, na które układ odpornościowy reaguje stanem zapalnym. Choroba przebiega etapami, dlatego okresy zaostrzenia zmian przeplatają się z miesiącami wyciszenia objawów. Rozpoznanie czynników zaostrzających stan zapalny pozwala skuteczniej unikać kontaktu z bodźcami, które wywołują świąd i przesuszenie.
Co wywołuje nagłe zaostrzenie zmian przy AZS?
W naskórku osób chorych brakuje prawidłowo zbudowanych ceramidów, a gruczoły łojowe i potowe pracują mniej wydajnie. Przez mikroszczeliny w warstwie rogowej ucieka woda, a jednocześnie do głębszych warstw skóry przenikają pyłki roślin, roztocza kurzu oraz pozostałości detergentów z ubrań. Organizm traktuje te cząsteczki jak zagrożenie i wywołuje miejscowy stan zapalny.
W rezultacie zaawansowane azs powoduje świąd, który nasila się wieczorem i często przerywa sen. Stan naskórka pogarszają także przewlekły stres, niska wilgotność powietrza w mieszkaniu oraz kontakt z dymem tytoniowym lub spalinami. Częstym błędem bywa również noszenie odzieży ze sztucznych włókien, które zatrzymują pot i dodatkowo podrażniają wrażliwe miejsca.
Po czym rozpoznać atopowe zapalenie skóry u dziecka i dorosłego?
Charakterystycznym objawem jest wyraźna suchość naskórka, który staje się szorstki, zaczerwieniony i podatny na bolesne pęknięcia. W obrębie zmian często tworzą się drobne grudki oraz pęcherzyki z płynem surowiczym, a ich rozdrapanie otwiera drogę zakażeniom bakteryjnym. U niemowląt czerwone ogniska pojawiają się zwykle na policzkach oraz owłosionej skórze głowy, a przy większym nasileniu obejmują również tułów. U starszych dzieci wykwity zajmują głównie zgięcia łokci, doły podkolanowe oraz nadgarstki, a towarzyszący im świąd utrudnia swobodne poruszanie się i skupienie na lekcjach. U dorosłych zmiany najczęściej obejmują dłonie, szyję, okolice ust oraz skórę powiek.
Przesuszenie i złuszczanie warstwy rogowej towarzyszą wielu dermatozom, dlatego czasem trudno odróżnić atopię od łuszczycy. W łuszczycy komórki dzielą się zbyt szybko i tworzą na powierzchni ciała wyraźnie odgraniczone, srebrzyste łuski. Przy atopii przeważa rozlany stan zapalny oraz świąd, który zaostrza się podczas zwykłego pocenia. Dermatolodzy zwracają uwagę także na współistniejące nietolerancje pokarmowe, dodatnie wyniki testów alergicznych oraz pogłębione bruzdy na wewnętrznej stronie dłoni. Wczesne odróżnienie obu chorób pozwala uniknąć stosowania preparatów, które mogłyby dodatkowo podrażnić zmieniony naskórek.
Jak pielęgnować skórę atopową podczas zaostrzenia objawów?
Wyciszenie zmian wymaga odstawienia kosmetyków z alkoholem etylowym, silnymi substancjami myjącymi oraz sztucznymi barwnikami. Podrażnienia potrafią wywołać nawet naturalne olejki eteryczne, dlatego bezpieczniej wybierać preparaty bezzapachowe. Najważniejszym nawykiem staje się regularne nakładanie emolientów, które tworzą na naskórku warstwę ochronną i ograniczają odparowywanie wody. Takie środki zmiękczają zrogowaciałą powierzchnię naskórka, uzupełniają brakujące lipidy i pośrednio zmniejszają uczucie ściągnięcia oraz pieczenia. Dobrze sprawdza się także pranie ubrań w delikatnych środkach hipoalergicznych oraz utrzymywanie w sypialni temperatury około dziewiętnastu stopni Celsjusza. Gdy domowa pielęgnacja przestaje wystarczać, a na skórze pojawią się sączące się nadżerki, skonsultuj się z dermatologiem w sprawie leczenia farmakologicznego.



